Het nieuwe coalitieakkoord bevat belangrijke voorstellen voor de inrichting en het functioneren van de Rijksoverheid. Deze raken direct aan het ambtelijk vakmanschap, de organisatie van het werk en de positie van ambtenaren. VDNA heeft het coalitieakkoord daarom beoordeeld vanuit haar rol als belangenbehartiger en inhoudelijk gesprekspartner voor ambtenaren.
In deze reactie geeft VDNA aan welke punten herkenbaar zijn vanuit eerdere standpunten en waar het akkoord nog verdere uitwerking vraagt. Daarbij staat centraal hoe de overheid ook in tijden van bezuinigingen kan blijven beschikken over deskundige, gemotiveerde en professioneel toegeruste ambtenaren.
Coalitieakkoord: richtinggevend, maar nog onvolledig
VDNA is niet tegen doelmatige bezuinigingen, maar verzet zich tegen verslechtering van CAO-afspraken. Goede arbeidsvoorwaarden en aantrekkelijk loopbaanperspectief zijn essentieel om talent te behouden én te werven. Investeren in kwaliteit en professionaliteit van de ambtenarij is noodzakelijk, gezien de complexe opgaven waar de overheid voor staat.
In onze brief aan de politieke partijen en de formateur van 4 december 2025 benadrukte VDNA deze punten. In het coalitieakkoord zien wij hiervan enkele duidelijke herkenningen terug. Zo wordt ingezet op één ambtelijke eindverantwoordelijke voor de rijksdienst onder verantwoordelijkheid van de minister van BZK, met verdere mandatering naar een topambtenaar. Ook het belang van deskundigheid en vakmanschap wordt expliciet benoemd.
Tegelijkertijd blijven andere belangrijke aandachtspunten nog beperkt uitgewerkt. Het gaat onder meer om:
- het structureel beperken van externe inhuur en het opbouwen van kennis binnen de overheid;
- een publiek en transparant plan bij taakstellingen en bezuinigingen;
- het aantrekkelijk maken van beloning en loopbaanperspectief, ook voor specialisten.
De omvang van de rijksdienst is uiteindelijk een politieke keuze, maar de uitvoering vraagt altijd om deskundige, loyale en goed toegeruste ambtenaren. De (ook door VDNA) gewenste inkrimping van de Rijksoverheid moet daarom behouden wat goed is en tegelijkertijd leiden tot daadwerkelijke verbeteringen.
Het is bovendien in het belang van de politiek zelf om te zorgen voor concurrerende en toekomstbestendige CAO-afspraken. Het coalitieakkoord bevat opnieuw veel mogelijke taakwijzigingen voor de Rijksoverheid. Als deze worden vertaald naar fte’s, vraagt dit om zorgvuldige afspraken over zowel instroom als uitstroom van medewerkers.
Het coalitieakkoord bevat daarnaast voorstellen die grote impact hebben op de organisatie en het functioneren van de overheid, zoals:
- het verminderen van de veelheid aan organisatievormen binnen de Rijksoverheid en het dichter bij elkaar brengen van beleid en uitvoering;
- een stevige inzet op digitale dienstverlening, met Estland als voorbeeld;
- efficiencydoelstellingen voor uitvoeringsorganisaties, waarbij een deel mag worden geherinvesteerd in verbetering;
- een aangescherpte rol en positionering van de Algemene Bestuursdienst, met meer aandacht voor specialisatie en langere functieduur;
- het vaker in vaste dienst nemen van specialisten en het terugdringen van externe inhuur richting de ‘Roemernorm’.
VDNA blijft deze ontwikkelingen kritisch volgen en blijft zich inzetten voor een sterke, professionele en toekomstbestendige ambtenarij.
